Nunha
fermosa aldea do interior de Galicia, no Concello de Chantada,
vivían alá polo ano 1963 dúas nenas,
que ían á escola, axudaban ós seus pais
e xogaban sempre que podian. Un dos seus xoguetes preferidos
era un pano de mil cores que lles trouxera o seu parente Manolo
cando veu de servir a El Rei procedente das colonias de África.
Un día de primavera foron cos seus pais á ribeira
para recoller
as cubas que quedaban na adega, antes de que o novo encoro
de Belesar cubrira as muras que os seus antergos traballaran
con tanto agarimo. O río Miño, encabuxado porque
lle cortaran
o seu cauce empezou a medrar
e medrar. María e Mercedes,
que tiñan cada seu pano colgado nunha estaca viron
como de repente estes desaparecian flotando nas augas. As
nenas comezaron a chorar pois non entendían moi ben
o que estaba
a pasar. Elas tamén tiñan que escapar ribeira
arriba xunto cos seus pais, senón igual corrían
a mesma sorte cós panos.
Cansadas xa de andar,sentáronse entre saloucos á
beira da auga,
e de súpeto, como por arte de maxia, xurdiron dúas
XACIAS do fondo daquelas turbulentas augas cos panos encerellados
entre os dedos. Estas contáronlles que tamén
estaban tristes e doidas porque o encoro perturbara a súa
paz e fixera desaparecer os seus fogares situados nos pozos
máis profundos do Río Miño.
Las
niñas emocionadas cogieron las pañoletas con gran
alegría y como recompensa ofrecieron a las xacias una
casa en la que ellas jugaban que estaba situada en la cima del
pueblo de Pesqueiras para que habitaran en ella cuando lo deseasen.
Así fue como alternaron sus vidas de ninfas del río
entre el Castro Candad, el regato das Anduriñas,
los bosques cercanos a la Iglesia Románica de Pesqueiras
(ubicada en pleno corazón de la Ribeira Sacra). También
vivieron en esta casa algunos inviernos crudos de fuertes heladas
y desde aquel momento la Casa das Xacias tiene olor a cuento
de hadas. En la actualidad se abre al público como casa
de Turismo Rural para que si alguna vez las xacias vienen a
dormir tengáis ocasión de conocerlas.
